Dzienniki z podróży: Portugalia I. Część IV
Chyba najlepszy w tej podróży, choć stosunkowo niewiele się działo. Rano proste śniadanie i jeszcze jeden wjazd na klif Nazaré na pożegnanie z oceanem. Te same pastele co wczoraj - dzisiaj dużo lepiej weszły, tamte były chyba po prostu za świeże.
Wizyta w Fatimie, niby nic ciekawego tam nie ma, ale jednak ta nazwa skłoniła, żeby zaliczyć... no i tak, nic ciekawego tam nie ma. Bardzo sterylna, nudna architektura sakralna, jak bardzo często w tych giga-sanktuariach. Zero duchowej atmosfery. Aczkolwiek jest cały ten teren zrobiony z jakimś tam smakiem w porównaniu z różnymi innymi sanktuariami.
Za to klasztor Zakonu Chrystusa w Tomarze to portugalska topka. Wspaniałe miejsce, może jeszcze lepsze niż Batalha. Może nie, ale więcej atmosfery. Niekończące się dziedzińce z krużgankami. Miks stylów. Przede wszystkim ostateczna, niewiarygodna już forma manuelińskiego gotyku, ale też świetny renesans, "zwykły" gotyk.
Najdłuższy przejazd tej podróży, niespełna dwugodzinny (nędznie, ale to podróż o dużej koncentracji terytorialnej). Wjazd do Alentejo. Tutaj Portugalia podoba mi się jako teren nieporównanie bardziej. Radykalnie spada gęstość zaludnienia, robi się dziko, cały czas jedzie się przez wzgórza pokryte szczelnie drzewami. Ciągle łagodne góra-dół. Pastwiska, drzewa oliwne, owce.
I Marvão. Miejsce chwytające od pierwszego wejrzenia za serce. Miasteczko warowne z zamkiem na bardzo wysokiej górze, ponad 800 metrów n.p.m. Prawie puste. Białe, malownicze, ale bardziej surowe niż Óbidos. Dużo bardziej spektakularnie położone. Genialny, duży, rozległy zamek z niezabezpieczonymi murami z obłędnymi widokami. Między innymi na Hiszpanię, która jest 3 km stąd. Chyba najmocniejsze emocje tej podróży.
Przesadzona kolacja na dole, obżarstwo niezaplanowane, ale wino doskonale napędzało jedzenie. Chleb z pasztetem z czarnej świni i pastą z sardynek, oliwki. Szynka z czarnej świni, lokalny owczy ser. Zupa z jagnięcych wątróbek z pomarańczą i miętą, zadziwiająco dobra. Gulasz jagnięcy i kotlety z czarnej świni, zaprawdę to jest doskonałe wydanie wieprzowiny. Dobre, choć proste czerwone wino.
Nocny spacer po Marvão to już apogeum klimatu. Zamek, jak się okazało, otwarty również nocą. Byłem na nim sam. W mieście właściwie też. Wspaniałe miejsce. Odkrywam, że działam prosto: jeśli jakieś miejsce ma średnią lub wysoką gęstość zaludnienia, być może mi się spodoba. Jeśli ma niską, spodoba mi się praktycznie na pewno.
Dzień 13
Udało mi się nie przejeść na kolację. To pewne wyzwanie w regionie, który specjalizuje się w czarnych świniach. Najlepsza wieprzowina w dziejach.
Pożegnanie z Marvão po śniadaniu z pięknym widokiem. Muzeum miejskie, malutkie, ale bardzo sympatyczne i treściwe. Podkreśla prehistoryczną tożsamość regionu. I pierwszy przystanek po wyjeździe z Marvão właśnie prehistoryczny - wielki kamienny menhir o fallicznym kształcie, datowany na 5000 lat przed naszą erą. Stoi wśród nieskończonego gaju dębów korkowych, które są pięknymi i fascynującymi drzewami.
Miasteczko Castelo de Vide - znacznie większe niż Marvão (widać je wzajemnie ze swoich zamków) i znacznie słabsze, mniej klimatyczne. Ale mimo to fajne i też ładnie położone. Potem już droga do winnicy przez niekończące się, cudowne połacie dębów korkowych. Fascynująco to wygląda. Prawie żadnych zabudowań, niewiele aut, cisza i te dęby bez końca. Trochę jak sawanna. W Alentejo sam przejazd przez ten region jest atrakcją. Lubię takie regiony.
Winiarnia Dona Maria koło Estremoz. Ogromna hacjenda. Już nie ogromna winiarnia. Akurat trafiliśmy na szczyt aktywności - zbiory jeszcze trwają, fermentacja już trwa, po raz pierwszy w życiu zobaczyłem na żywo fermentujący moszcz winny w otwartych kadziach. Piękny zapach. Alicante Bouschet.
Samo zwiedzanie bardzo dobre i degustacja też bardzo dobra. Poziom mnie zaskoczył na plus. Bardzo dobry Viognier (w ogóle nie spodziewałem się tu takich wyrafinowanych białych), świetna mieszanka Cabernet Sauvignon, Syrah, Petit Verdot i Touriga Nacional i wybitna mieszanka Alicante Bouschet, Touriga Nacional i domieszki czegoś tam. To ostatnie to naprawdę wybitne wino, wiele regionów winiarskich może pomarzyć o chociaż jednym tak dobrym czerwonym winie w portfolio. Tylko drogie to zwiedzanie jak nie wiem. Ale to najlepsze wino za to w przystępnej cenie jak na jakość.
Cromeleques dos Almendres. Świetny i spektakularnie położony pomnik prehistorii. 95 kamiennych bloków w eliptycznym zespole, reminiscencje Carnac. Ale to położenie. Ostatnie 15-20 minut dojazdu to jazda góra 20 km/h po nierównej drodze, prowadzącej przez ocean dębów korkowych. Pamiętam, jak w Hiszpanii prehistoryczne kurhany jakoś nie pasowały mi do słonecznej pogody i krajobrazu. Tutaj dzięki temu położeniu kamienne bloki pasowały. Widać z tego miejsca w oddali miasto Évora.
I tam właśnie zajechaliśmy na dwie noce. Miasto w pierwszym wrażeniu mnie bardzo pozytywnie zaskoczyło. Po stolicy biednego Alentejo spodziewałem się zaniedbania nawet jak na standardy portugalskie, a tymczasem to chyba najbardziej zadbane miejsce w tym kraju, jakie widziałem; wręcz eleganckie. Mocne skojarzenia z miastami zachodniej Andaluzji, dużo tej biało-żółtej zabudowy. Przyjemna starówka z licznymi pieszymi przestrzeniami. Bardzo dobra kolacja. Chleb ze świetną oliwą (dlaczego w tych oliwnych krajach tak rzadko stawiają na stół oliwę? nigdy nie zrozumiem), wyśmienita jamon iberico, znowu kotlety z czarnej świni. Bardzo dobre wino z Alicante Bouschet, Tourigi Nacional, Tourigi Franki i Tempranillo.
Refleksje o podróżach na fontannie na głównym (chyba) placu Évory w ramach nocnego spaceru. Takie, że generalnie super są. Ale że jakbym musiał mocno ograniczyć, to bym raczej nie wpadł w nieszczęście, na szczęście.
Nie zjadłem dzisiaj ani jednego pastela. Zjadłbym już.
Dzień 14
Bardzo spokojny dzień. Okazało się, że cały pełny dzień na zwiedzanie Évory to dość dużo. Może i dobrze, bo zmęczenie podróżą już jest konkretne.
Miasto jest bardzo przyjemne, dużo bardziej wyluzowane, wolniejsze, mniej tłumne, spokojniejsze i chyba też bardziej zadbane niż Lizbona. Kojarzy mi się trochę z Mantuą, trochę z Płowdiwem. Nie jest też fascynujące, raczej interesujące. Brakuje mu jakiegoś bardzo mocnego koła zamachowego i przez to nie nazwałbym go pozycją obowiązkową w Portugalii. Ale warto tu zajechać.
Głównym atutem jest po prostu stare miasto, dość rozległe i dobrze zachowane. Uliczkami można się kręcić bardzo długo, ale z drugiej strony niewiele z tych uliczek jest takich naprawdę mocnych samych w sobie. W gruncie rzeczy tylko główny plac miasta, Praca do Giraldo, ma naprawdę niemałą urbanistyczną siłę rażenia, jest śliczny. Poza tym jest trochę do zobaczenia, ale nic wybitnego. Katedrę zwiedza się długo - bo i dach, i muzeum, i klasztor - ale jakby nigdzie nie rozkręca się na całego, pozostaje tylko dobra. Ruiny rzymskiej świątyni z I wieku n.e. są bardzo ładne, bardzo klasyczne, ale w ogólnoświatowym zestawieniu rzymskich ruin, no cóż, są pomijalne. Kościół św. Michała chyba jest najlepszy z kościołów, bardzo spójny, dopracowany, zatopiony w azulejos i przyprawiony złotem, z mrocznym akcentem czaszkowym pod podłogą, prześliczny. Mniej mi się podobał niby większy i bardziej spektakularny kościół św. Franciszka, trochę zbyt kontrastowy w tym gotyko-baroku.
Moim ulubionym miejscem w Évorze jest natomiast kaplica kości przy kościele św. Franciszka - nie bierze jeńców, czaszek i innych kości jest w niej mnóstwo, oblepiają przestrzeń szczelnie i w dość wymyślnych niekiedy, makabrycznych formach. Zabawnie to kontrastuje z barokową, niemal cukierkową formą architektoniczną. Niech żyją kaplice czaszek.
Jedna z najlepszych kolacji, może najlepsza poza Lizboną, dość dobry stosunek jakości do ceny. Wszystko, ale to wszystko bardzo dobre - chleb, oliwki, oliwa, masło, chorizowata kiełbasa, wybitny ser owczy, świetna ośmiornica i wybitna potrawka jagnięca z ryżem z miętą, smaczny pudding figowy, w końcu bardzo dobre czerwone wino z Alicante Bouschet i czegoś jeszcze (bardzo szeroki wybór win na kieliszki - może dobrze, że bardzo rzadko taki się zdarza w knajpach, bo za dużo bym pił w podróżach do winiarskich krajów).
Ach, rano poszliśmy do najsłynniejszej cukierni Évory, prowadzonej od prawie 30 lat przez tę samą panią, specjalizującą się w klasztornych słodyczach z dużą ilością jajek i cukru. I prawdę mówiąc rozczarowanie, wszystko niby dobre, ale wszystko za słodkie i zbyt jednowymiarowe. Deserowo w Portugalii jest niby dużo różnych rzeczy, ale nic innego niż pastel de nata mnie nie porwało.
Dzień 15
Po dwóch tygodniach podróży upał jest taki sam jak na początku, a nawet większy.
Dzisiaj na spokojnie. Takie dożynanie. Ten obszar Alentejo jest zupełnie inny niż okolice Marvão - mniej wzgórzysty, dęby korkowe niby rosną dalej, ale nie tak gęsto i konsekwentnie, trochę też już więcej zabudowań. Więcej oliwek i winorośli. Po śniadaniu w Evorze dotarliśmy do winiarni Herdade do Esporao, jednej z najsłynniejszych w Alentejo. Bardzo szczegółowe i wnikliwe zwiedzanie wszystkich elementów winiarni krok po kroku, chociaż trochę bardziej korporacyjny klimat niż w Dona Maria (bo i dużo większy podmiot). Piękna winiarnia z pięknymi widokami. Degustacja - bez żadnych przekąsek i bardzo pospieszna - trochę słabsza niż tam. Dwa białe (mieszanki kilku lokalnych szczepów), jedno bezpłciowe, drugie bardzo dobre, beczkowane, ale dalekie od wybitności. Czerwone już ekscytujące - bezbeczkowe wyjątkowo smaczne, naostrzone, intensywne, owocowe z klasą; beczkowe przyprawowe, długie, okrągłe, świetne.
Sao Pedro do Corval - portugalski Bolesławiec, malutkie miasteczko czy nawet wieś i dziesiątki zakładów ceramicznych, coś tam kupiliśmy. Chociaż bolesławiecka ceramika mnie bardziej przekonuje niż tutejsza, "nasza" jest bardziej abstrakcyjna i koronkowa.
Kromlech Xeres - kolejny falliczny menhir, tym razem wpisany w kwadrat mniejszych kamieni. Kompozycja jest sztuczna, więc trochę średnio, tylko ten menhir tam stał oryginalnie; no i otoczenie nie takie klimatyczne jak w poprzednich. Gigantyczny upał.
I w końcu główne danie ostatniego pełnego dnia, miasteczko Monsaraz, kolejne na wzgórzu, otoczone murami, z zamkiem, białe, malutkie, urokliwe, ze świetnymi widokami. Porównania do Marvão natychmiastowe i Monsaraz zdecydowanie przegrywa. Choć w pierwszym odruchu niby czemu, ulice ma może ciut bardziej malownicze, jest też nadziane sklepami z lokalnym rzemiosłem i produktami, takimi jakościowymi, nie jak w Óbidos. Ale nie ma tego wajbu końca świata i odludzia jak Marvão. Jest niżej położone, ma dużo mniej imponujący zamek i jest bardziej turystyczne, bardziej sztuczne. Dużo bliżej Lizbony, więc więcej ludzi (choć dużo mniej niż w Óbidos). Ale bez takich trudnych porównań jest świetne i widoki z niego są wybitne - zwłaszcza dzięki sztucznemu zbiornikowi na rzece będącej częściowo granicą Portugalii z Hiszpanią. Istnieje ten zbiornik dopiero od 2002 roku, co jest dość ciekawe, bo zupełnie to zmienia krajobraz. Panoramy z Monsaraz są panoramami XXI wieku.
Zachód słońca z zamku.
Błąkaliśmy się trochę w poszukiwaniu jedzenia, o dziwo ciężko tu o stolik w tych lepiej ocenianych knajpach. Może kwestia soboty. Skończyliśmy w bezpretensjonalnej tapasowni ze wspaniałym właścicielem i pysznym, prostym jedzeniem. Miałem mocne postanowienia nieprzejedzenia się, ale nie pykło, spory głód i smakowitość tego jedzenia to było słabe połączenie.
Klimatyczny widok z zamku po zmroku na to rozlewisko w świetle księżyca. Jutro do domu, ale dopiero wieczorem odlot z Lizbony, więc dołożymy jeszcze jedno, może najbardziej odludne miasteczko na wzgórzu. I mam szalony pomysł, żeby zajechać jeszcze do Lizbony na pastele. Stęskniłem się za nimi, w Alentejo już o nie bardzo trudno - tzn. o takie na miejscu wypiekane, na ciepło, jakościowe.
Dzień 16
Cudownie wrócić do domu. Po dwóch tygodniach upałów wyjście na podeszczowe nocne 14 stopni jest wspaniałe. Udało mi się poczuć odrobinę tego cudownego uczucia przytulności po powrocie do domu, które tak trudno mocniej poczuć, odkąd chodzi się do pracy.
Choć lot był wieczorem (i jeszcze się opóźnił, przez co piszę te zdania o 3:40 rano), cały dzień poszedł już prawie całkowicie na logistykę. Droga z Monsaraz do Mértoli bardzo "pustynna", gorąca, krajobraz już mocno andaluzyjski, jeden z najmniej "europejskich" w Europie. Sama Mértola to już wyraźnie słabsze miasteczko na wzgórzu od wcześniej widzianych. Pięknie wygląda z zewnątrz, zza rzeki, dobrze widoczna, bo wzgórze jest niewysokie. Ale w środku już jest trochę za dużo zaniedbania, za mało malowniczości i widoki nie takie jak z Monsaraz czy Marvão. Ale ma swój klimat, idealnie pasuje do upału.
Udało się przed lotniskiem wpaść do Manteigarii koło oceanarium na ostatnie pasteis. Życie bez nich nie będzie już takie samo.
Lotnisko w Lizbonie takie jak sama Lizbona i okolice - nadgryzione zębem czasu i przepchane.
I tak oto kończą się 2 z 5 tygodni, jakie zaplanowałem na kontynentalną Portugalię. To była męcząca podróż, choć tym razem nie było szczególnych problemów logistycznych (poza Sintrą) ani zdrowotnych. Zmęczenie to efekt upału, liczby turystów w wielu miejscach i tego, że praktycznie wszędzie w tym kraju, przynajmniej w tej jego części, chodzi się sporo w górę i w dół. W tej kolejności. Upał wśród tych powodów stanowi ładne 70-80% ich sumy, więc da się ten kraj zwiedzić bardziej relaksacyjnie.
Portugalia w sensie zadbania, rozwoju, elegancji, jest chyba najmniej zachodnim z krajów zachodniej Europy. Zabiorę z niej wspomnienia jednak niespodziewanego jak na zachód rozpierdzielu urbanistycznego, nieporządku, zaniedbania i niedopracowania tkanki miejskiej i wiejskiej. Nie wynagradza tego wcale niskimi cenami, bo są one wysokie z grubsza jak wszędzie w okolicy, odrobinę tylko niższe. I stopień zaturystycznienia nieznośny niejednokrotnie.
Więc faktycznie mam wrażenie, że stosunek ceny do jakości nie jest tutaj idealny. Cóż z tego jednak, było super. Architektura manuelińska. Pasteis de nata. Owoce morza i czarne świnie. Wybitne muzea Lizbony. Wybitne średniowieczne małe miasteczka otoczone murami i zamkami. Klify i plaże. Dęby korkowe i w ogóle krajobraz Alentejo. Wspaniałe rzeczy.
Gdybym miał pokusić się o podium, wskazałbym chyba miasteczka, kuchnię i manuelinizm. Nie jestem pewien kolejności. Dziwi mnie bardzo, że przyroda nie znalazła się na tym podium - a jednak wybrzeże w tej części Portugalii pozostawiło odrobinę niedosytu, choć parę punktów było świetnych. Mogłoby tu być lepiej, gdyby mniej ludzi na metr wybrzeża i gdyby nie upał. Ale pod względem potencjału wybrzeżowego Grecja to to nie jest. Ale wiadomo, najlepsze wybrzeże Portugalia ma na południe od Lizbony do końca.
Kraj mnie zmęczył, ale już nie mogę się doczekać powrotu, na tydzień na południe i na dwa na północ. Oby jak najszybciej.
SPIS ZDJĘĆ
**** cud Europy
*** top europejski
** atrakcja rangi europejskiej (top krajowy)
* atrakcja rangi krajowej (top regionalny)
Komentarze
Prześlij komentarz