Style piwa: Dry Stout

W konkurencji z koncernowymi międzynarodowymi jasnymi lagerami inne style piwa wydają się współcześnie nie mieć żadnych szans w walce o masowego konsumenta; style ciemne wydają się ich nie mieć w szczególności. Historyczne piwa mogą rozpalać zmysły piwnych aficionados; piwo rzemieślnicze może robić wokół siebie mnóstwo szumu i trafiać do coraz szerszych kręgów; jakaś IPA czy jakiś Hefeweizen mogą być już w niektórych krajach dostępne praktycznie na każdym rogu - wciąż jednak żadna marka piwa niebędącego bezpłciowym korpolagerem nie może marzyć o miejscu w czołówce najczęściej kupowanych na świecie. Żadna poza jedną, jedyną, reprezentującą styl Dry Stout. Styl, który domaga się jednak wejrzenia dużo szerszego niż tylko przez pryzmat samego Guinnessa.

Sedno stylu

Dry Stout, zwany też rzadziej Irish Stoutem, to najbardziej podstawowy i najlżejszy - alkoholem i intensywnością smaku - przedstawiciel wielkiej i szlachetnej rodziny stoutów. To niemal czarne (w gruncie rzeczy raczej bardzo ciemnobrązowe), lekkie piwo górnej fermentacji - bliższe z zasady 4% niż 5% alkoholu - które prawie cały swój urok opiera na mocno palonym profilu słodowym. Chmiel nie jest w nim pozbawiony znaczenia, ale objawia się zazwyczaj wyłącznie w dość solidnej goryczce; drożdże mają tylko przerobić cukry na alkohol i resztę substancji i nie udzielać się w smaku i aromacie. Niemal wszystkim jest zasyp, w którym kluczową rolę odgrywa palony, niesłodowany jęczmień (w mniej ortodoksyjnych wersjach - po prostu ciemne słody, ale w pełni zgodny ze sztuką Dry Stout jest efektem mieszanki jasnego słodu pale ale i właśnie niesłodowanego, palonego jęczmienia - dzięki czemu piwo jest właśnie "dry", wychudzone dzięki uboższemu w cukry niż słód jęczmieniowi). W efekcie Dry Stout jest piwem lekkim, pijalnym, wytrawnym i nawet dość wodnistym, ale mocno naładowanym aromatami kawy i palonego zboża, w mniejszym stopniu gorzkiej czekolady.

W pełni "irlandzkie", charakterystyczne wersje Dry Stoutu cechują się jeszcze współcześnie jednym, mocno wpływającym na smak czynnikiem, jakim jest nagazowanie azotem zamiast dwutlenku węgla. Nadaje im to kremową, aksamitną teksturę i jeszcze mocniej podbija lekkość i pijalność.

Miejsce i czas

Choć dziś dzięki Guinnessowi Dry Stout jest zdecydowanie najpopularniejszym i najbardziej typowym rodzajem stoutu - dla wielu osób stout to po prostu właśnie takie piwo - to styl ukształtował się w pełni dopiero na przełomie lat 50. i 60. XX wieku. Jego rodowód jest oczywiście dużo starszy; jak każdy stout, piwo pochodzi w najstarszej linii od brytyjskich porterów, produkowanych co najmniej od wczesnego XVIII wieku, których mocniejsze wersje zaczęto określać w pewnym momencie "stout porterami", z czego dużo później wykształciły się po prostu "stouty" (już niekoniecznie mocniejsze). 

Historia Dry Stoutu to mniej więcej to samo, co historia Guinnessa. Od momentu założenia browaru w Dublinie przez Arthura Guinnessa, najpierw robiono tam typowe dla epoki ciemne ale lub portery; w latach 20. XIX wieku zaczęto w odróżnieniu od angielskich browarów, które zostały przy słodzie brązowym, używać nowo wynalezionego słodu czarnego; pod koniec XIX wieku Guinness zaczął z kolei wykorzystywać palony, niesłodowany jęczmień. Ten kierunek czynił już piwo smuklejszym, ale ciągle było to jeszcze piwo mocne. Dry Stout lub Irish Stout ukształtował się w pełni jako piwo bardzo lekkie już po II wojnie światowej. Wtedy też, w 1959 roku, zaczęto do produkcji piwa wykorzystywać azot zamiast dwutlenku węgla - po to, by łatwiej było zarządzać kegami, ale z czasem charakterystyczna azotowa gładkość stała się wręcz wyznacznikiem stylu. Azotowy Guinness dopiero od przełomu lat 80. i 90. jest dostępny nie tylko z kega, ale też w puszce dzięki wynalazkowi kulki z azotem.

Jest to więc styl bardzo mocno związany z Irlandią. Do dziś, choć Guinness i niektóre konkurencyjne marki, jak zwłaszcza Beamish i Murphy's, dostępny jest na całym świecie, to właśnie Irlandia - zarówno Republika Irlandii, jak i Irlandia Północna - jest wprost zalana piwami w tym stylu, robionymi praktycznie przez wszystkie browary i dostępnymi w każdym pubie. Browary rzemieślnicze również chętnie brały i biorą się za ten styl, choć bardziej zainteresowały się innymi, intensywniejszymi wersjami stoutu, zwłaszcza Sweet Stoutem, Oatmeal Stoutem i Imperial Stoutem, jako że Dry Stouty były już wszechobecne przez Guinnessa et consortes.

Przegląd

Udało mi się zgromadzić sześć różnych Dry Stoutów - trzy irlandzkie, jednego szkockiego i dwa polskie. Trzy z nich są "pełnoprawnymi" reprezentantami stylu na azocie, trzy pozostałe to wersje na dwutlenku węgla.

1. Carlow Brewing Company (Irlandia): O'Hara's Irish Stout

4,3%
UT: 3.46
do 28.10.2026

Właśnie to piwo - z mojego ulubionego browaru całej Irlandii, działającego od 1996 roku i też po prostu najbardziej znanego ze wszystkich niekoncernowych - zapamiętałem jako najlepszy Dry Stout w życiu. Na rynku pojawiło się w 1999 roku i jest zdecydowanie najpopularniejszym piwem browaru. W składzie poza jęczmieniem jest też pszenica. To wersja od dawna butelkowana, więc na dwutlenku węgla. 36 IBU, chmiel Fuggles.

Czarne, pod światłem brązowe, niezbyt imponująca piana. Zapach jest dość głęboki jak na styl, mocno palony, mało czekoladowy, mocno kawowy i to w typie espresso bardziej niż americano; ma też jednak jakąś niezbyt przyjemną, jakby ziołową nutę, niezbyt chmielową jednak również, która mi trochę przeszkadza. W smaku jest bardzo intensywnie, bardzo mocno jest palone, ma wyrazistą goryczkę, jest faktycznie do cna wytrawne, czarne, zadziorne. Tylko trochę ta paloność jest jednowymiarowa, po prostu jest palone i już, niekoniecznie kawowe czy kakaowe. I również w smaku pojawia się ta nie do końca fajna nuta. No ale to bardzo dobre piwo mimo niedociągnięć.

7.5/10

2. Carlow Brewing (Irlandia): O'Hara's Irish Stout Nitro

4,3%
UT: 3.43
do 28.03.2027

W 2021 browar z Carlow wprowadził na rynek wersję azotową swojego najsłynniejszego piwa.

Przepiękne: czarne, pod światłem brązowo-rubinowe, piana jest onieśmielająca nawet jak na azot, genialnie wysoka, gęsta i trwała. Zapach trochę lżejszy i łagodniejszy niż w wersji z CO2, może właśnie przez azot; jest też jednak czystszy. Taki palono-kremowy, trochę w typie Guinnessa, delikatnie kawowy, delikatnie kakaowy, prażony, lekko chlebowy. Z ogrzaniem coraz lepszy i intensywniejszy. Smak jest z tym bardzo spójny i również przypomina Guinnessa: jednocześnie aksamitny, gładki i delikatny, z bardzo subtelnymi nutami palonymi, a jednocześnie wyrazisty dzięki sporej goryczce i niekrótkiemu finiszowi. Piwa niemal na równym poziomie.

7.5/10

3. St. James's Gate Brewery (Irlandia): Guinness Draught

4,2%
UT: 3.77
do 12.02.2027

Oto zdecydowanie najpopularniejsze piwo całego świata niebędące jasnym lagerem oraz jedno z około 10-15 najpopularniejszych w ogóle, z browaru istniejącego od 1759 roku, który w roku 2019 miałem okazję wizytować. Produkowane w niezmiennej formie od 1959.

Wygląda pięknie: niemal nieprzejrzyście czarne, przepiękna, azotowa, gęsta i trwała piana. Znajomy, jakże przyjemny aromat: prażone ziarno, kawa, świeżo rozłupane ziarna kakao, może trochę ciemny chleb, może trochę prażony słonecznik - sam ten zapach już jest taki kremowy. W smaku jest właśnie kremowe, gładziutkie, aksamitne, pod względem aromatycznym mniej intensywne niż w zapachu: kawowe i prażone akcenty robią się subtelne, nienachalne. Odkrywam w nim jednak coś, czego wcześniej nie zanotowałem: to piwo ma naprawdę charakterną goryczkę, niemal popiołową, oldskulową po prostu. Brakuje mu intensywności smaku (nie licząc tej goryczki), nie da się ukryć, nawet jak na styl jest zbyt wodniste. Ale mimo wszystko to bardzo przyjemny produkt i z aż tak popularnych i dostępnych może po prostu najlepsze piwo.

7.5/10

4. Browar Cztery Ściany (Polska): Pył

4,5%
11 blg
UT: 3.65
do 30.09.2026

Dry Stout z jednego z najpopularniejszych browarów na Dolnym Śląsku, założonego w Trzebnicy w 2016 roku przez małżeństwo. Swój Dry Stout wrzucili na rynek w 2025; prawdopodobnie jako jednorazowy wypust. Nie jest to typowy reprezentant stylu nie tylko przez brak azotu, ale też przez obecność słodu pszenicznego i żytniego w zasypie. Chmielone chmielem Styrian Golding.

Czarne, delikatne prześwity. Piana niezbyt udana. W zapachu zaskakująco głośno przemawia zielony, trawiasto-ziołowy chmiel; palony słód, palone ziarno występują z nim na równi i nie są zbyt intensywne, raczej nie dają jasnych skojarzeń z kawą czy z czekoladą. Trochę nieśmiały aromat. W smaku uwypukla się ta chmielowość, która wnosi nuty zielone, lekko cytrusowe i nawet izowalerianowe. I chyba niestety gra pierwsze skrzypce - słodowość w ogóle nie wysuwa się za mocno, jest na drugim albo trzecim planie. Piwo jest w sumie smaczne, ma fajną goryczkę, dobrze dopasowaną do lekkiego ciała, ale jest dość jednowymiarowe i mało stylowe.

6.5/10

5. Browar Miastolas (Polska): Dobry wiewiór

4,7%
UT: 3.51
do 20.09.2026

Moje pierwsze piwo z kontraktowego browaru Miastolas (i może nawet ostatnie, bo nie podają miejsca produkcji na etykiecie), istniejącego od 2021 roku. Słód pszeniczny w zasypie.

Nie tak czarne, mocno prześwituje na brązowo. Piana niezła, ale nietrwała. Zapach jest przyjemny, bardzo intensywny jak na styl, bardzo jak na ten styl gęsty: czekoladowy, ciastowy słód, intensywna kawa, nawet jakieś prażone orzechy, przegryzione ziarno kakao albo kawy. Bardzo dobrze. W smaku również. Intensywne, mocno palone, wchodzące w lekki popiół nawet, trochę kwasowe ale w granicach stoutowej normy, z dość mocnym jak na poniżej 5% finiszem, trochę za mocno gazowane ale ok. Mimo braku azotu to naprawdę bardzo dobre piwo. Nie wiem, czy bardzo dobry Dry Stout, bo jest może ciut za ciężkie - bardziej by pasowało do Oatmeal Stoutu, gdyby miało owies - ale no cóż, jest po prostu bardzo dobre. Aksamitność azotu mogłaby z niego zrobić piwo wybitne, jednak ten dwutlenek węgla odbiera mu pijalność.

7.5/10

6. BrewDog (Szkocja): Black Heart

4,1%
UT: 3.44
do 26.11.2026

Zawsze miło wrócić do BrewDoga - browaru, z którego wypiłem tyle różnych piw w początkach piwnej rewolucji piwnej w Polsce, że chyba tylko z Pinty ostatecznie wypiłem więcej - nawet jeśli to już nie ten sam BrewDog co kiedyś. To piwo na azocie wprowadzili na rynek w 2023 roku; zastąpiło Jet Black Heart, które na rynku istniało od 2016, ale było słodkim stoutem.

Czarne, ale wyraźne brązowo-rubinowe prześwity pod mocnym światłem. Piana genialna nawet jak na azot. Aromat jest intensywny i bardzo czekoladowy jak na styl: właściwie kakaowy, pachnie jak kakao w proszku do posypywania ciast; kawy też jest dużo; palone nuty też są, ale na drugim planie. Bardzo przyjemny, choć mało w stylu z tą czekoladą. Również w smaku jest trochę słodszy od Guinnessa, ale generalnie bardzo go przypomina - też leciutkie, aksamitne, wodniste, wchodzące, nienachalnie palone, kawowe i czekoladowe. Może troszeńkę bardziej estrowe. Odrobinę gorsze od Guinnessa, ale to generalnie bardzo udany klon - najbardziej zdradza go dużo niższa goryczka. Bardzo przyjemne piwo.

7.0/10

Wyniki

1. Guinness Draught   7.5/10
2. Carlow: O'Hara's Irish Stout Nitro   7.5/10
3. Carlow: O'Hara's Irish Stout   7.5/10
4. Miastolas: Dobry wiewiór   7.5/10
5. BrewDog: Black Heart   7.0/10
6. Cztery Ściany: Pył   6.5/10

Konkluzje

- Delikatnie mówiąc, Dry Stout nie jest moim ulubionym stoutem, a w jakimś sensie nawet jest tym, który cenię najmniej (poza Sweet Stoutami przegiętymi pod względem dodatków i oczywiście wszelkimi pastry). Koncepcja ogranicza tu trochę potencjał ciemnej strony słodu. Ale na pewne okazje - okazje ochoty na coś sesyjnego, lekkiego, a jednocześnie mocno piwnego - może nie ma w ogóle nic lepszego.

- Azot robi ogromną część roboty w tym stylu. Dry Stout na dwutlenku węgla ma sens, da się go zrobić bardzo dobrego, ale wtedy już kompletnie tracę zainteresowanie tym stylem, bo niczym już nie jest w stanie wygrać np. z dobrym stoutem owsianym. W ogóle bardzo bym sobie życzył, żeby azot był w piwie wykorzystywany dużo, dużo częściej.

- To chichot historii, że ostatecznie właśnie Guinness broni się najlepiej, choć wersja z Carlow Brewing jest na praktycznie identycznym poziomie. Wbrew pozorom nie jest tak łatwo w tej specyficznej dyscyplinie zrobić coś lepszego - w dyscyplinie, w której liczy się nie intensywność i złożoność, a aksamitność, balans, nienachalność przy jednoczesnej smakowitości. Chyba już oficjalnie mogę uznać Guinnessa za moje ulubione piwo koncernowe, masowe i łatwo dostępne na prawie całym świecie. Dzięki Bogu, że istnieje, przyda się jeszcze nieraz.

- Po Dry Stouty - mimo że żadne piwo nie okazało się choćby bliskie wybitności - będę jeszcze w życiu sięgał, ale w specyficznych sytuacjach, a konkretnie w sytuacjach pubowych. Pub to naturalne środowisko tego stylu, w domowych degustacyjnych warunkach, gdy mogę na spokojnie nacieszyć się czymś ciekawszym, ma on sens umiarkowany.